Nitraat in het voer

Nitraat in het voer (NO3-) 

NitraatvergiftigingVerschijnselen van nitrietvergiftiging

In de pens vindt omzetting van Nitraat in Nitriet plaats. Hierbij wordt Nitriet opgenomen in het bloed. Hierdoor daalt de bloeddruk en wordt zuurstoftransporterend Hemoglobine (Hb) omgezet in niet-zuurstoftransporterend Methemoglobine (MHb), Dit kan binnen enkele uren leiden tot de dood.  De dieren overlijden aan een zuurstof gebrek. Drie a vier uur na het opnemen van Nitraat-rijk voer, is het MHb-gehlate op z'n hoogst. De kleur van het bloed is dan veranderd van rood naar chocoladebruin. Deze kleurverandering is goed waarneembaar aan de slijmvliezen van de schede.

Verdere ziekteverschijnselen kunnen zijn:

  • Sufheid;
  • Spierrillingen;
  • Versnelde hartslag en ademhaling;
  • Blindheid;
  • Wankele gang;
  • Frequent urineren;
  • In het laatste stadium vallen de dieren neer, vertonen weinig verzet en sterven na enkele minuten.

Ontstaan van nitrietvergiftiging

Bij herkauwers kan nitrietvergiftiging optreden na het eten van voer met te hoge gehalten aan nitraat, wat met name bij ruwvoer zoals hooi, graskuil, stoppelknollen, bieten, mergkool of doorgedraaide groenten kan voorkomen. Bij een plotselinge opname van nitraat (gemeten door drenchen) kan dit dodelijk zijn bij > 140 g nitraat/koe/dag en dit komt overeen met een gemiddelde van 7 g nitraat/kg ds. Bij een geleidelijke opname en vrijkomen van nitraat uit ruwvoeders leiden hogere nitraatopnames van 150 tot 200 g/d wel tot verhoogde MHb waardes, maar zijn niet dodelijk. Uit proeven blijkt dat de mate van omschakeling naar een nitraatrijke kuil zeer belangrijk is.  Risico is er bij een plotselinge overgang van de kuil of een grote individuele opname (selectie/slugfeeding). Bij een een geleidelijke omschakeling passen de pensmicroben zich aan en wordt een deel van het nitriet verder omgezet in ammonia. Hoe geleidelijker de omschakeling (bij voorkeur >1 week), hoe minder problemen met de gezondheid.

Bij de bepaling van de nitraatopname dient men ook rekening te houden met opname van nitraat via het drinkwater.

Advies

  • De hoeveelheid met het voer opgenomen nitraat verdunnen door een andere graskuil of snijmais erbij te voeren
  • Geleidelijk omschakelen naar een nitraatrijke kuil (> 1 week)
  • De snelheid waarmee het nitraat-rijke voer wordt opgenomen (slugfeeding en selectie voorkomen)
  • Het aantal keren per dag dat nitraat-rijk voer wordt verstrekt (vaker per dag voeren)
  • In het najaar 2018 zal op een aantal bedrijven nog veel mest moeten worden uitgereden. Dit zal i.c.m. met dalende temperaturen + vocht en veel N opslag in bodem hogere nitraatgehalten in het gewas geven. Maai de najaar sneden niet te snel zodat het gewas de tijd krijgt om nitraat om te zetten naar benutbaar eiwit.
  • Maissilages die dit jaar vroeg zijn geoogst met een laag ds gehalte kunnen ook een hoog nitraatgehalte hebben.

Advies, vragen of opmerkingen? Wij helpen u graag verder!

Gemiddelden eerste en tweede snede

Afgelopen voorjaar was koud, zeker de eerste maanden van het jaar. Dit had zijn weerslag het groeiseizoen; tot halverwege april was er weinig activiteit in de bodem en op het land. 

Eerste snede
Vanaf de tweede helft april klaarde het op en met gemiddeld hogere temperaturen is er een mooie vaak niet te zware eerste snede gewonnen.  Door het koude voorjaar is er op veel plaatsen wel laat bemest, dit zien we terug in de resultaten. De eerste 1900 kuilen laten een bovengemiddeld totaal ruw eiwitgehalte zien van 184 gram per kilogram. Met name de aprilkuilen moeten rekenen op veel onbestendig eiwit.

Opvallend zijn de gemiddeld hoge nitraatgehalten van deze graskuilen met 3,9 t.o.v. normaal zo’n 2,6 gemiddeld. De opgenomen stikstof heeft niet voldoende tijd gehad om omgezet te worden in eiwit. Dit kan op individuele bedrijven dit jaar een aandachtspunt zijn. Teveel nitraat kunnen koeien en jongvee slecht verwerken.

Verteerbaarheid van voorjaarsgras is dit jaar lager dan het afgelopen jaar, maar meer in lijn met de afgelopen jaren. Dit betekend dus een gemiddeld goed Penskarakter met meer onbestendige eiwitten. Hiermee zal in de rantsoenen rekening mee moeten worden gehouden.

Tweede snede
De eerste uitslagen van de tweede snede zijn inmiddels ook binnen bij Eurofins Agro, deze laten een ander beeld zien. Door de aanhoudende droge periode is veel gras snel in de aar geschoten, dit heeft zijn weerslag op de voederwaarde. Deze zal gemiddeld niet veel hoger dan 870-880 VEM uitkomen en zullen net als vorig jaar  een gemiddeld hoge ruw eiwitgehalten hebben.